Waarom wint Nederland nooit een Oscar? ‘Ambitieniveau moet omhoog’

Wel gewonnen

Het is alweer 25 jaar geleden dat Karakter de derde, voorlopig laatste Oscar in de geschiedenis van de vaderlandse cinema binnen hengelde. Met zijn oorlogsavontuur De Aanslag won regisseur Fons Rademakers in 1986 voor Nederland de allereerste Oscar voor Best Foreign Language Film. Of Beste Niet-Engelstalige Film, zoals de prijs officieel heet. Nog geen tien jaar later – in 1995 – veroverde Marleen Gorris eveneens deze Academy Award met haar plattelandsdrama Antonia. Ook de jaren na Karakter deden we het niet slecht, met nominaties voor Zus & Zo (2003) en De Tweeling (2004). Maar toen werd het stil. Galajurken bleven in de kast, dankwoorden hoefden niet meer te worden geschreven. Want bij de Oscars winnen ‘we’ de laatste jaren nooit meer wat. Hoe kan dat? 

Producent met ballen

“Als Nederland ooit nog een Oscar wil winnen, dan moet in elk geval het ambitieniveau van onze filmmakers omhoog”, zegt regisseur Martin Koolhoven (53), wiens Oorlogswinter in 2009 nog de shortlist van de Academy Awards haalde. “Je hebt een producent met ballen nodig die met de juiste scriptschrijver en regisseur een film met artistieke ambities wil en kan maken. Je moet verder willen reiken dan die commerciële romcom of dat kleine, lokale, navelstaarderige drama. Pas dan zul je op grote filmfestivals opvallen, waardoor je bij de Oscars meer kans maakt. Dit jaar hebben we Narcosis ingezonden, maar dat was geen film die internationaal indruk maakte. Bijvoorbeeld door uitgenodigd te worden voor het hoofdprogramma van Berlijn, Cannes of Venetië. Dan weet je eigenlijk al dat je bij voorbaat behoorlijk kansloos bent.” 

Meer originaliteit

Filmjournalist René Mioch (63) denkt dat de kern van onze Oscar-droogte dieper zit. “Een goede film begint natuurlijk bij een goed verhaal. Maar vaak hoor ik van filmmakers dat er bij het Filmfonds mensen zitten die denken te weten hoe de filmwereld in elkaar zit. Als een script hen niet aanstaat, wordt het afgewezen. Laat originaliteit weer eens zijn gang gaan! Daarbij moet de Nederlandse selectiecommissie zich eens afvragen of wij voor de Oscar-inzending wel de juiste keuzes maken. Is het een mooi verhaal, is de film goed gemaakt? Ook het momentum is belangrijk. Door de situatie in Oekraïne bijvoorbeeld zou de saaie Duitse antioorlogsfilm Im Westen Nichts Neues zomaar kunnen winnen. Terwijl ik vind dat het Belgische drama Close de Oscar voor Beste Buitenlandse Film moet krijgen.”

Hup, lobbyen

Maar stel dat een Nederlandse film ooit nog de shortlist van de Oscars haalt, dan nog zijn we overgeleverd aan de smaak en voorkeuren, maar zeker ook de grillen en nukken van de Academy of Motion Pictures Arts and Sciences. Het is deze organisatie met meer dan negenduizend leden – allemaal professionals uit de filmindustrie – die bepaalt welke titels uiteindelijk genomineerd worden voor de felbegeerde beeldjes. Een stevige promotiecampagne kan volgens Mioch nog weleens helpen. “Nederland zou meer geld moeten uitgeven aan een lobby rond een film. Stuur screeners, ga met je hoofdrolspelers op tournee langs journalisten, filmmakers en de Academy, creëer rumoer! En dat niet één weekend, maar weken- of maandenlang.”

'Maak gewoon betere films'

Koolhoven – die nu werkt aan zijn nieuwe thriller The Emerald Butterfly – ziet dat anders. “Er ís de laatste jaren vanuit het Filmfonds meer geld vrijgekomen voor campagnes. Maar zo’n lobby krijgt pas benen als een film door een Amerikaanse distributeur wordt opgepikt. Want die wil de film daar in de bios uitbrengen en heeft baat bij een goede buzz. En dan zijn we terug bij mijn grootste punt: we moeten gewoon betere films maken.” Toch houdt Mioch hoop op een nieuwe Oscar. “Er is genoeg nieuw talent; binnen de Nederlandse film werken mensen die in potentie een grote carrière kunnen krijgen. Als hen maar kansen en ruimte wordt geboden. Die krijgen ze nu, want al die streamingdiensten stoppen ook hier steeds meer geld in de ontwikkeling van jong talent. En als er dan een goed script langskomt dat internationaal aansluit bij wat er op dat moment speelt, dan zou het zomaar weer eens raak kunnen zijn.”

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!