Goed verhaal! Onderwijzende slow-tv is de nieuwe hit!

Op 28 mei is het exact negentig jaar geleden dat de Afsluitdijk volledig gedicht werd en de Zuiderzee veranderde in het IJsselmeer. Een woeste, bulderende zee werd een vaak rustig, rimpelloos water. Een zegen voor de toenmalige kustbewoners? Ja en nee. Dat wordt duidelijk in de vierdelige documentaireserie Eens Ging de Zee Hier Tekeer, waarin presentator/acteur Huub Stapel met nazaten van Zuiderzeevissers, vissersvrouwen, dijkwerkers en pioniers van het land spreekt over deze ingrijpende beslissing van de overheid.

Kijkcijferkanon

Het levert een prachtig inkijkje op in hechte dorpen als Spakenburg, Elburg, Urk en Volendam. “Volendam wordt bijvoorbeeld nog weleens neergezet als een cokedorp, maar de werkelijkheid is veel genuanceerder”, vindt schrijfster Eva Vriend, die met haar boek Eens Ging de Zee Hier Tekeer de basis legde voor de serie. “Terwijl veel jongeren van het platteland naar grote steden trekken, zie je dat Volendam juist een paar stevige, vitale economieën heeft, waarin velen – ook jongeren – zich erg thuis voelen.” 

Eens Ging de Zee Hier Tekeer past in een trend op de Nederlandse tv. Steeds vaker zien we verhalende programma’s, zoals Het Verhaal van Nederland (met Daan Schuurmans), Dwars door de Lage Landen (Arnout Hauben), Reizen Waes (Tom Waes) en ook zeker Chansons! (met Matthijs van Nieuwkerk en Rob Kemps). Goede kijkcijfers verzekerd. Dwars door de Lage Landen en Chansons! scoorden ongeveer een miljoen kijkers, terwijl Het Verhaal van Nederland zelfs het dubbele aantikte (en mogelijk een vervolg krijgt).

Onmiskenbaar echt

Vanwaar toch de populariteit van dit soort onderwijzende slow tv? “Het is allereerst onmiskenbaar echt”, zegt Angela de Jong, ’s lands bekendste tv-recensent van het Algemeen Dagblad. “Dat heb ik wel gemist op de Nederlandse tv. Het draaide vooral om shows met BN’ers – óók bij de publieke omroep. Dit soort verhalende programma’s zie ik als een tegenreactie. Het is televisie die echt ergens over gaat, waarbij je wordt meegevoerd in het tempo van de verteller en je als kijker iets wordt bijgebracht.” Eva Vriend is het daarmee eens. “Mensen lezen misschien minder, maar er is een onverminderde behoefte aan inhoud en verdieping”, meent zij. “Dat zie je ook terug bij Netflix, waarop steeds meer documentaires verschijnen, en in de groeiende populariteit van podcasts die steeds meer de diepte in gaan.”

Luister ook onze podcast Bankplakkers, met kijktips en het laatste nieuws! Te luisteren via Spotify, Apple Podcasts en andere populaire podcast apps.

Pure passie

De tweede succesfactor: een boeiende verteller. Volgens De Jong zijn het niet voor niets acteurs die dit soort programma’s dragen, omdat zij als geen ander in staat zijn een verhaal goed neer te zetten. “Ik heb zelf niets met chansons, maar als je Matthijs van Nieuwkerk en Rob Kemps over het Franse levenslied hoort praten, dan werkt dat aanstekelijk op de kijker”, ziet zij. “Die passie moet oprecht zijn. Zodra dat het geval is, dan kan zelfs een programma over een waterkoker of heggenschaar leuk zijn om naar te kijken.” Huub Stapel is Eens Ging de Zee Hier Tekeer wel toevertrouwd, meent De Jong. “Hij is een meesterverteller. In Langs de Maas (waarin Stapel vorig jaar langs de Maas door Europa trok, red.) was hij ook fantastisch.” Vriend, die zelf in meerdere afleveringen te zien zal zijn, zag Stapel dan ook excelleren. “De families die centraal staan, hadden totaal geen ervaring met tv. Op een prettige manier legde Huub contact met hen, waardoor hij al snel levelde met die families. Daardoor ontstonden de mooiste gesprekken.” 

Reis door de geschiedenis

Met als resultaat een fraaie serie, die de kijker soms verrast met weetjes en geschiedenislessen. “Soms denk je bij dit soort programma’s: de helft ervan weet ik niet. Al komt dat misschien doordat ik vroeger niet goed heb opgelet bij de geschiedenislessen”, lacht De Jong. Maar wees gerust: een vermakelijke verteller als Huub Stapel neemt je als een vader bij de hand tijdens een tocht langs het IJsselmeer. Met verrassende ontmoetingen, oog voor de natuur en bovenal een boeiende reis door onze geschiedenis. “Wat je ziet, komt misschien niet direct terug in de geschiedenisboeken op school”, zegt Vriend. “Deze serie gaat dan ook over de andere kant van onze geschiedenis.” 

Eens Ging de Zee Hier Tekeer zie je vanaf 4 juni op NPO 2.

Tekst: Jan-Cees Butter

Dit artikel is afkomstig uit de nieuwe Veronica Superguide, die nu in de winkel ligt. Niets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!