Documentairemaker autistische Kees Momma hint op nóg een vervolg

Een paar fragmenten uit Het Beste voor Kees gingen viral. Neem bijvoorbeeld de quote ‘waterstofbommen op Mofrika.’ Vervelend?

“We hadden allemaal niet verwacht dat de film zo als een bom in zou slaan. Zijn ouders werden in de periode daarna overstelpt met telefoontjes, kaartjes en werden overal aangesproken. We zijn op een gegeven moment om de tafel gaan zitten om te kijken hoe we dat in goede banen konden leiden. Heel heftig. Weet je: vóór die tijd maakte ik docu’s die één keer werden uitgezonden op de publieke omroep en dan weer verdwenen. Maar nu was het plots mogelijk om clipjes los te knippen en ze zonder context online te gooien. Daardoor zagen sommige mensen Kees alleen als die flippende jongen. Later hebben we afgesproken dat omroepen die fragmenten niet zomaar meer mochten gebruiken. Anders hadden ze nog steeds iedere week ergens in een talkshow gezeten.”

Kan me voorstellen dat ze niet stonden te trappelen om opnieuw mee te werken.

“Zeker de moeder van Kees moest daar even goed over nadenken. Aan de andere kant merkten ze ook dat de film veel betekende voor begrip rondom autisme. Dat zag Kees zelf ook, trouwens. Vroeger zagen buurtbewoners hem als ‘die gekke jongen van Velp.’ Maar nu kwamen er plots mensen naar hem toe die zeiden hoe bijzonder hij eigenlijk was. En hoe goed hij bijvoorbeeld kon tekenen en schrijven. Die bekendheid vindt hij enorm leuk. De keerzijde is dat er ook nog altijd mensen zijn die hem toeschreeuwen of naar hem toeteren. Dat pesterige, dat vindt hij heel moeilijk.”

Wat is eigenlijk jouw grote missie bij het maken van deze documentaires?

“Er bestaat een soort symbiotische relatie tussen Kees en zijn moeder. Hij is zo gewend dat zij al zijn zorgen wegneemt. Kees heeft bijvoorbeeld ontzettend veel problemen met het weer, zeker als het wat warmer is. Dan kan hij daar letterlijk 24 uur per dag mee bezig zijn. Zijn moeder stelt hem dan met eindeloos geduld gerust. Maar in hoeverre kan iemand dat overnemen als zij er straks niet meer is? Ik ben heel nieuwsgierig naar het proces van die losmaking.”

Het filmen brengt voor jou ook de nodige uitdagingen mee. Als Kees niet samen met zijn vader geïnterviewd wil worden, doet hij dat ook niet. 

“Dat is soms een uitdaging. Maar tegelijkertijd maakt dat het juist heel leuk om met Kees te werken. Hij is zo puur, dat iedere draaidag wel iets bijzonders oplevert. Als hij gewoon zichzelf is, krijg je al heel mooie scènes. Wat wel lastig is, is het plannen van bepaalde dingen. Hij leeft volgens een vast ritme, heeft zijn dag ingepland volgens bepaalde patronen en ik kom die dan verstoren. Daarnaast werkt het bijvoorbeeld niet om de camera netjes op een statief te zetten voor mooie beelden. Daarvoor is Kees te onvoorspelbaar. En ook het samenstellen van de crew is heel belangrijk. Kees heeft bijvoorbeeld last van mensen die snuiven, lang zijn, donkere krullen hebben, vrouwen die rokjes dragen… Een vertrouwensband vooraf is cruciaal.”

Is dit dan écht laatste deel?

“Ik blijf Kees sowieso volgen. Het is een beetje een uit de hand gelopen levensproject. En ik kan je verzekeren dat er na het einde van deze draaiperiode weer een hoop is gebeurd. Je ziet nu al dat het afscheid van zijn ouders stukje bij beetje is ingezet. De rollen draaien ook al steeds meer om. Kees zorgt nu meer en meer voor zijn ouders. Dat is zó bijzonder voor iemand met die vorm van autisme. Het verhaal is dus zeker nog niet af en als het aan mij ligt, komt er nog een vervolg.

De docu Kees Vliegt Uit is vanaf 2 april te streamen via Videoland

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!