Superguide logo

De morbide aantrekkingskracht van horror: 'Bij een verkeersongeluk gaan we óók even kijken'

Het is inmiddels 25 jaar geleden dat de eerste Final Destination-film bioscoopgangers de stuipen op het lijf joeg. Én toch is deze bloederige reeks zó populair, dat fans stonden te springen om het zesde deel: Final Destination: Bloodlines. Waar komt onze fascinatie met horror eigenlijk vandaan?

Door Sammie Vos
Final Destination: Bloodlines
© Warner Brothers

Dol op onsmakelijke films? Je bent niet de enige, want mensen smullen al duizenden jaren van het genre horror. Denk aan het oude Rome waar slaven voor de leeuwen werden gegooid en het publiek lachend toekeek. Of aan de middeleeuwen, waar alle dorpsbewoners smulden van een ‘heks’ die levend in vlammen opging. Ook de oude Grieken schreven verhalen vol beangstigende momenten. De behoefte aan gruwel is dus van alle tijden; de vorm waarop we ervan genieten is veranderd. “Bij een verkeersongeluk gaan mensen vaak even kijken. We hebben een soort morbide aantrekkingskracht met dood en verderf”, vertelt filmmaker en horror-expert Jan Doense.

Waarom we horror wél of juist niet aankunnen

Volgens schrijver en filosoof Dimitri Goossens is het trouwens niet gek dat we zo genieten van dood en verderf. “We vinden het fijn om af en toe uit onze comfortzone te stappen in een samenleving waarin we alles veilig proberen te doen. Een horrorfilm op tv, is daar perfect voor.” Hoe kan het dan dat een groot gedeelte van de filmkijkers tijdens een horrorfilm met de ogen dicht zit? Dat heeft te maken met aangeboren gevoeligheid, opvoeding, persoonlijke ervaringen en hoe iemand denkt over gevaar. Het is de reden dat twee mensen naar exact dezelfde film kijken, maar hier totaal verschillend op reageren.

De tekst gaat verder onder de trailer

Final Destination en horror: méér dan een bloederige boel

Bestaat horror dan alleen uit moordenaars, geesten, vampiers of - zoals in Final Destination - personages die één voor één op gruwelijke wijze overlijden? Zeker niet. “Veel mensen hebben een vooroordeel en zeggen al snel ‘ik heb geen zin in zo’n bloederige boel’, maar wat dacht je van psychologische horrorfilms? Ze laten je niet alleen walgen, maar kruipen óók onder je huid”, vertelt filmmaker Jan. Een schrijfster die al vroeg ontdekte wat mensen écht de stuipen op het lijf jaagt, was de 18e-eeuwse Ann Radcliffe. Zij kwam erachter dat ‘terror’ een verhaal enger kan maken dan alleen ‘horror’. ‘Terror’ is meer de angst voor het onbekende, de angst om bang te worden. Als bijvoorbeeld Michael Myers met zijn mes en doodenge masker klaarstaat om toe te slaan, dan noem je dat horror.

Final Destination: angst in alledaagse situaties

De kijker zit bij horror nagelbijtend aan het scherm gekluisterd, maar stiekem genieten we van de walging van gruwelijke doden. Final Destination heeft nog een haakje waardoor we blijven kijken. Denk aan de bekende boomstam die losschiet van een vrachtwagen en door de ruit van de auto erachter vliegt.

Of de beruchte zonnebank waarin twee vrouwen levend verbranden: doordat de personages zo gruwelijk ten einde komen, blijven we kijken. Dat we tóch naar deze heftige situaties blijven kijken, komt doordat we allemaal weleens in een zonnebank liggen of achter een vrachtwagen rijden.  “Wanneer onschuldige dingen toch niet zo onschuldig blijken, zorgt dat voor extra veel angst”, vat Jan Doense het treffend samen. 

Final Destination: Bloodlines is nu te zien in de bioscoop

Wat anderen nu lezen