Het echte Leven in de Dierentuin: ‘Gieren herkennen me aan m’n kleding’

Los van de papegaaiduikers heeft Blijdorp nog meer dieren die in veel andere tuinen niet te zien zijn. Wat bijvoorbeeld te denken van het ‘slurfhondje’, ook weer zo’n beestje dat rechtstreeks lijkt te zijn weggelopen uit een kinderboek. En de gelada’s: grasetende apen waarvan het alfa-mannetje Tina Turner-haar heeft. Veel fotogenieker vind je ze niet!

Zeepaardjes

In 1962 kwam Bert Haanstra met de korte film Zoo, over het dagelijks leven in Artis. In die (zwartwit-)rolprent liet de meester van de montage veel hekwerk zien. En mensen, een niet aflatende stoet mensen. Er moest daarbij vooral gelachen worden lijkt het; wie herinnert zich niet het bange aapje en de man met het chimpanseemasker? Wat dat betreft zit Het echte Leven in de Dierentuin helemaal aan de andere kant van het spectrum. Het is dat er af en toe een sprekende verzorger wordt opgevoerd, anders zou je helemaal vergeten dat het hier om een dierentuin gaat. De prachtig gefilmde docureeks laat zich bekijken als een natuurfilm van BBC-niveau. Meer Attenborough dan Haanstra, zogezegd.

Anders dan bij Zoo is er ook helemaal geen sprake van het ouderwetse ‘aapjes kijken’ – en dat sluit helemaal aan bij de doelstellingen die een park als Blijdorp voor ogen heeft. De Rotterdammers zetten flink in op voorlichting en educatie en door veel en intensief contact met andere parken wordt zelfs getracht bepaalde diersoorten voor uitsterven te behoeden. Kwestie van een uitgekiend, universeel fokprogramma, al gebruiken ze dat woord daar liever niet. “Wij spreken zelf van populatiemanagementprogramma”, zegt Constance Alderlieste, woordvoerder en tevens hoofdredacteur van het abonnementhouderstijdschrift De Giraffe. “Dit omdat het veel méér omvat dan alleen de fok. Kijk, geen enkele dierentuin heeft genoeg dieren van één soort om een levensvatbare populatie op te bouwen. Daarom werken we samen. De coördinatie gebeurt op internationaal niveau. Door de samenwerking en uitwisseling van dieren tussen verschillende dierentuinen kunnen we populaties genetisch gezond houden. En dat gebeurt altijd met gesloten beurs; er worden dus geen dieren ge- of vérkocht.”

Gedroogde zeepaardjes

Hoezeer het personeel van Blijdorp om álle dieren geeft, wordt nog eens onderstreept door een gebeurtenis in de eerste aflevering. We zien hoe men zich ontfermt over vijf kortsnuitzeepaardjes, die waren aangespoeld op de Zuid-Hollandse kust. Het minuscule kwintet wordt met heel veel zorg en toewijding opgelapt en uiteindelijk onder toeziend oog van zeven (!) duikers teruggezet in de Oosterschelde. Dat op markten in China ondertussen manshoge zakken boordevol gedroogde zeepaardjes worden verkocht, is gekmakend.

Giraffen

Een van de ‘pratende hoofden’ in de serie behoort toe aan Jordy (30), die werkzaam is op het zogeheten ‘hoefdierenblok’. Na een stage van drie weken in de Gaia Zoo te Kerkrade ging zijn droom in vervulling: hij mocht full-time met giraffen werken. En nu zijn dromerige Ziba, nieuwsgierige Cristel, altijd hongerige Anne en de kleintjes Khaleesi (2019) en Maartje (2020) zijn lust en zijn leven.

“Khaleesi is m’n zorgenkindje”, zegt hij, terwijl Cristel haar nek uitsteekt om maar niets van de conversatie te hoeven missen. “Ze heeft geen trek in brok, aanvullend voer om het vitamineverlies te compenseren - want in de natuur eten ze heel andere bladeren dan in de dierentuin. Dus we hebben bloed afgenomen om te zien wat er met haar niet in orde is.” Door het uitgekiende ‘populatiemanagementprogramma' lopen er in Europa nu veel giraffen rond met Rotterdams bloed. Dus is het tijd voor vérs bloed. Vandaar dat met smart wordt gewacht op de komst van een vreemde hengst uit een dierentuin in Engeland. Dat die er nog steeds niet is, hebben de merries van Blijdorp te danken aan de Brexit.

Uitgezet in de natuur

Naast de gevlekte langnekken kent deze sectie ook okapi’s, Congolese bosgiraffen met zebrastrepen. Jordy mag moeder Mbuti en dochter Mayala graag voorzichtig aanraken. “Zo schep je een band,” zegt hij, “en zijn ze makkelijker te benaderen als ze bijvoorbeeld door de dierenarts moeten worden behandeld.” Iets dat verzorgster Marieke (35) niet met háár dieren kan doen, want gieren zijn veel minder goed benaderbaar dan okapi’s. “Ze herkennen me aan de kleding, maar als jij rond voedertijd in een Blijdorp-jack het verblijf in stapt, reageren ze ook op jou. Maar ze mógen ook geen band met mij opbouwen. Want het is de bedoeling dat ze uiteindelijk worden uitgezet in de natuur. Nou ja, hun nakomelingen dan.” 

Alsof de duvel ermee speelt beginnen twee vogels juist op dat moment hevig krijsend aan nageslacht te werken. Marieke: “In principe zouden ze bang moeten zijn voor mensen. Want die hebben het vaak slecht met hen voor. Vandaar dat Blijdorp het Peregrine Fund in Kenya steunt. Weet je dat tachtig procent van de Afrikaanse gieren al is verdwenen? Táchtig procent! Het Peregrine Fund probeert te voorkomen dat deze prachtige dieren uitsterven. Prachtig en nuttig, want ze zijn in staat om zieke kadavers op te ruimen, die anders zouden blijven liggen voor dieren die er zelf ook doodziek van worden. En juist die fantastische gieren worden aan alle kanten bedreigd. Door mensen.” Ze staart voor zich uit. En zegt dan: “Mensen kunnen echt verschrikkelijk zijn. Daarom werk ik met dieren.”

Je ziet Het Echte Leven in de Dierentuin vanaf 26 februari op NPO1, vanaf 21.30 uur.

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!