Heel Holland Bakt-Janny van der Heijden had nooit de wens op televisie te komen

Tekst: Marjolijn de Cocq

Janny van der Heijden is altijd een dame, dus gaat ze hoog- en dungehakt op deze bakdag ‘de’ tent in op landgoed Maarsbergen. Biecht: zijn er scènes waarin ze door het gras moet, dan mogen de hakken breder. En op heel erg warme dagen neemt ze weleens een stand-up blootsvoets op. Dan worden bakplankjes opgestapeld, zodat ze toch op juiste hoogte in beeld is naast presentator André van Duin en medejurylid en meesterpatissier Robèrt van Beckhoven.

De eerste aflevering van Heel Holland Bakt deze zondag is gewijd aan de vrouw die tot 2013 achter de schermen haar werk deed, maar uitgroeide tot televisiefenomeen met een servies-, vazen- en kledinglijn (en een teckel, Nhaan, met eigen insta @nhaanthecelebritydog en dit jaar ook een eigen porseleinen kerstbal). Een van de uitdagingen waarvoor de kandidaten zich geplaatst zien, is het nabakken van haar jurken.

En toch had Van der Heijden (70) jarenlang volgehouden: ik ga níét in beeld. Ze had een dagelijkse culinaire rubriek in de regionale kranten en later het AD. Ze was hoofdredacteur van het kookblad Tip Culinair en schreef kookboeken. Bij de televisie begon ze in 1993 als eindredacteur van Koken met sterren en was ze betrokken als culinair expert en (eind)redacteur bij programma’s als MasterChef, Life&Cooking en Koffietijd.

“Ik heb best veel mensen zien veranderen doordat ze op televisie kwamen en tot celebrity werden gebombardeerd,” zegt Van der Heijden. “Ze gingen denken dat ze speciaal waren. Maar it’s a job, en niet meer dan dat. En wat mezelf betreft op televisie dacht ik: zo’n vrouw met parels en gelakte nagels, daar gaat iedereen natuurlijk een mening over hebben. Laat mij maar achter die schermen.”

Maar toen kwam 2013, het eerste jaar dat Heel Holland Bakt in Nederland op tv te zien was. Met u toch ervoor. Hoe kwam dat dan?

“Toen ze het in Nederland wilden gaan maken, in navolging van The Great British Bake Off, vroegen ze mijn advies als maker. Ik kende het programma inmiddels al wel. Mijn beste vriendinnetje woont in Engeland en had gezegd: ‘Er is nu zo’n leuk programma, daar móét je naar kijken.’ En later weer: ‘Heb je nou gekeken?’ Had ik niet, ik dacht: bakken in een tent? Yeah right.”

“Maar ik ben toch gaan kijken. Mary Berry zat toen in de jury, naast Paul Hollywood. Zij wilde niet mee toen het programma naar de commerciëlen ging, nu is het Prue Leith. Maar het had van meet af aan iets ondefinieerbaar magisch. Het stelt niet veel meer voor dan, inderdaad, mensen die in een tent aan het bakken zijn. Maar wat we ook hier ervaren: er ontstaat iets in die tent. Binnen één aflevering zijn mensen vrienden van elkaar, het is één grote bakfamilie.”

En toen was u om?

“Er moest een pitch worden gemaakt voor wat Heel Holland Bakt zou gaan worden, en mij was gevraagd daar mijn licht over te laten schijnen; ik wist iets van eten, ik wist iets van formats. Aan het einde van het gesprek vroegen ze of ze mijn naam mochten noemen als jurylid, en wie er naast mij zou passen. Ik noemde Robèrt, Cees Holtkamp – het was toch nog volkomen onzeker of het door zou gaan. Toen werd ik gebeld door de productie of ik langs wilde komen. ‘Na drie minuten wisten we het,’ zeiden ze. Ik dacht: natúúrlijk wisten ze na drie minuten dat het niets voor mij zou zijn.” Schaterlach.

En de rest is geschiedenis. Maar wat gaf voor u de doorslag het nu toch te doen?

“Twee dingen waren voor mij heel belangrijk. Dat ik kon zeggen wat ik wilde, mijn eigen teksten kon uitspreken: ik ben zeker van wat ik weet op mijn eigen vakgebied. En ik wilde mezelf kunnen zijn. Als de vrouw met de parels en de nagels die ik ben. Die vrijheid is er volkomen. Datzelfde geldt voor Denkend aan Holland met André, dat uit Heel Holland Bakt is voortgevloeid, daar is ook niets gescript. Dat vind ik fijn, dat vind ik de eerlijkste televisie. Je voelt dat het echt is.”

En nu bent u toch ‘celebrity’ – hoe ervaart u dat?

“Ik ben er nooit op uit geweest, ik was al achter in de 50 toen het begon. Maar juist dat heb ik heel erg omarmd. Ik laat zien dat het leven niet ophoudt boven de 55 en wil daarin een rolmodel zijn. Prue Leith is 84 inmiddels, jurylid Mercotte (Jacqueline Mercorelli, red.) van de Franse editie Le Meilleur Pâtissier is 81. Die zijn ook niet op televisie omdat het tuttige bakvrouwtjes zijn, het zijn persoonlijkheden. Ik ben betrokken bij de 60 boven 60-lijst met inspirerende vrouwen van tijdschrift Margriet. Meetellen in de maatschappij is heel belangrijk voor gezond ouder worden, daar kunnen we hier echt iets in veranderen.”

“Ik heb wel geluk gehad dat het zo klikte met Martine Bijl, die als eerste presenteerde. We hebben echt dubbel gelegen van het lachen. Zo erg dat de regisseur soms moest ingrijpen: jezus, pubers, hou nou eens op! En diezelfde klik heb ik met André. Laatst zei iemand over André en mij: ‘Jullie zijn de ideale opa en oma.’ Dan denk ik wel: mwah, mwah. Maar ik begrijp dat het positief bedoeld is. Zolang je maar dicht bij jezelf blijft, is het goed en werkt het.”

Er zijn in Nederland legio vrouwen van het scherm gehaald om hun leeftijd. U bent ook een vollere vrouw en voor velen daarom rolmodel. Vindt u het niet vervelend dat André daar tijdens het programma zoveel op zinspeelt?

“Die grapjes over mijn gewicht? Nee, die vind ik juist leuk. Ik kan doen of het niet zo is, maar het ís gewoon zo. Als iemand die ook graag een paar kilo lichter zou willen zijn of een paar jaar jonger, kan ik er wel om lachen. Het gaat om acceptatie van jezelf. Bovendien: Heel Holland Bakt heeft mij een podium gegeven om op zoveel manieren iets te kunnen betekenen. Die balans is voor mij belangrijk. Ik vervul ambassadeurschappen voor doelen die ik belangrijk vind, ik heb mijn boek Smaakpalet van de Lage Landen over de geschiedenis van de Nederlandse eetcultuur kunnen maken. Uitgevers vonden het lang te veel een niche, maar als je een naam hebt kan het ineens wel.”

En die haters waar u aanvankelijk voor beducht was?

“Natuurlijk zijn er mensen die mij maar elitair vinden, maar ik heb gelukkig geen echte haters. Ik krijg toch vooral veel dm’etjes van mensen die me een voorbeeld vinden met een maatje meer. Wat ik wel heel erg heftig heb gevonden, is dat ik werd gebruikt voor reclames voor afslankpillen. We hebben er de podcast Gestolen Gezicht over gemaakt. Mensen hebben vertrouwen in je en denken dat je iets aanbeveelt en dat dat dus werkt. Kwetsbare mensen, ik kreeg een bericht van iemand die door chemotherapie te zwaar was geworden en vroeg of hij die pillen kon nemen. Dat heeft me echt diep geraakt.”

Heel Holland Bakt is elke week te zien om 20.25 uur op NPO 1