Forse kritiek op makers Steenrijk, Straatarm: 'Programma heeft z'n beste tijd wel gehad'

Om te controleren hoe groot het verschil tussen arm en rijk is hoef je maar een willekeurige nieuwssite aan te klikken en je wordt al met je neus op de feiten gedrukt. Toch maakt het SBS6-programma Steenrijk, Straatarm jaarlijks een reeks afleveringen om de financiële verschillen tussen Nederlanders te tonen. Twee gezinnen ruilen een week van leven, waarbij ze achteraf van de daken schreeuwen hoe ze ondanks verschillende bankrekeningen tóch zoveel gemeen hebben. Niet zelden klust het 'rijke' gezin in het huis van dat van de minderbedeelden, waarna vaak nog een riant cadeau voor hen volgt.

Ophef over Steenrijk, Straatarm

Hoewel deze reeks al tien seizoenen mee gaat, is de kritiek de laatste tijd niet mals. Zo verschijnen regelmatig berichten op verschillende juice channels over dat het format eigenlijk doorgestoken kaart is. Als je de ophef een beetje gevolgd hebt, dan weet je dat redacteuren van het programma in de DM sliden van potentiële deelnemers. Op zich niets mis mee dat ze mensen benaderen, zoiets gebeurt wel vaker bij televisieprogramma's. Belangrijk detail is dat in de betreffende berichtjes vaak vermeld wordt dat de 'rijke' deelnemers in kwestie niet per se vermogend hoeven te zijn om mee te mogen doen aan Steenrijk, Straatarm. Sterker nog: indien nodig worden er door het programma complete villa's afgehuurd. Alles om de kijker in de waan te laten. 

Geen villa met zwembad nodig

Sindsdien kijk ik niet alleen anders naar het programma waar ik sowieso al twijfelachtige gevoelens over had - de overdreven titel schetst naar mijn mening al een eenzijdig beeld van een bevolkingsroep - blijkt volgens hardnekkige geruchten óók dat een ander huis mag worden gebruikt om te filmen. Zo vertelde een Nederlandse influencer - Ipek Steenbeek op TikTok - eerder in een video dat ze een DM kreeg van een redacteur van het programma. "Ik omschreef dat ik geen villa heb met veel kamers of een zwembad. Het was zó raar: ze zeiden dat we ook mee mochten doen met een huis van familie. Dan doe je mee alsof je rijk bent, maar het is jouw huis niet? We hebben nee gezegd."

Ipek was niet de enige die doorkreeg dat het programma aan alle kanten rammelt, ook influencer Valerie van de Closet van Val was in het programma te zien, als 'steenrijk'. Ook zij bezat geen luxueus huis, maar ze regelde een villa in Corfu om de 'arme' deelnemers een zorgeloze vakantie te bieden. Bovendien wilde ze niet dat haar kinderen in beeld zouden komen. "Wat SBS daarmee doet, is niet aan ons. Zet ons dus niet in een verkeerd daglicht, kijk uit met de dingen die je ziet."

Twijfelachtige geloofwaardigheid

Meerdere deelnemers deelden dus veelvuldig op social media dat niet alleen een mooi huis noodzakelijk was, maar zelfs een goedgevulde portemonnee overbodig. De kosten voor het leefgeld en de uitjes werden namelijk door het programma vergoed. In totaal kreeg een account genaamd 'Juice Channel' meer dan honderd berichten binnen over de creatieve oplossingen die het programma biedt om een 'rijke' deelnemer te portretteren. En daarmee valt het doek voor de toch al twijfelachtige geloofwaardigheid van dit programma. Ook gonst het online van de geruchten over de opnameduur van het programma. Zo zou het programma niet in één week, maar in slechts drie dagen worden opgenomen. Reden dus om eens met makers van het programma in gesprek te gaan, maar daar wordt tot nu toe - na herhaaldelijk vragen - geen gehoor aan gegeven. Dan ga je haast denken dat ze iets te verbergen hebben...

Los van de vele berichten over de creatieve manier waarop de rijke deelnemers worden geportretteerd, vraag ik me ook af wat de meerwaarde is voor de 'arme' deelnemers die meedoen. Natuurlijk genieten ze ervan om zich een week - of in ieder geval een paar dagen - in complete luxe onder te dompelen, maar wat steken ze er van op? Dat de wereld hard is, het verschil tussen rijk en arm groot en dat zijzelf wellicht nooit in zo'n gigantisch huis zullen wonen?

Programma heeft z'n beste tijd wel gehad

Ik zou weleens een aflevering willen zien over de realitycheck die de in financieel nijpende situaties verkerende gezinnen ervaren. Neem nu de kinderen van de in Gouda wonende Elisabeth uit de aflevering van deze week. Ze genoten een paar dagen van luxe etentjes, een gigantische villa en de dochter des huizes mocht naar de juwelier, maar hoe voelen ze zich nadat ze weer in hun kleine appartementje met achterstallig onderhoud moesten terugkeren? Het is te hopen dat SBS6 de deelnemers ook nazorg biedt, maar dit programma heeft z'n beste tijd in ieder geval wel gehad.

Reageren? Graag!

elsemieke.wormhoudt@persgroep.net