Archeoloog over Indiana Jones: ‘Ik zie geen reden waarom je op je tachtigste moet stoppen'
Harrison Ford speelt nog één laatste keer de beroemdste archeoloog ter wereld in Indiana Jones and the Dial of Destiny. Maar hoeveel lijkt Indy op een archeoloog anno 2023? We vroegen het Luc Amkreutz, conservator prehistorie van het Rijksmuseum van Oudheden en Hoogleraar Archeologie aan de Universiteit Leiden. “Ik zie geen reden waarom je op je tachtigste moet stoppen als archeoloog.”
Hoe is het nou om als echte archeoloog naar de Indiana Jones-films te kijken?
"Ik vind het hele leuke films, vooral de eerste drie. Het avontuur spat ervan af en het reizen naar verre oorden brengt een zekere romantiek mee. Op feestjes en verjaardagen lichten mensen hun ogen ook meteen op als je zegt dat je vakgebied archeologie is. Ze vragen voor de grap weleens waar mijn zweep is. Die heeft een archeoloog niet, maar de hoed die Indiana Jones draagt is wel handig tegen de zon. Je werkt door weer en wind bij een opgraving. Nog realistischer zou zijn als hij zo’n gele bouwhelm droeg, want daar lopen archeologen het meest mee rond bij een opgraving. We werken in Nederland veel mee aan bouwprojecten voor het documenteren en veiligstellen van vindplaatsen en erfgoed."
Klopt er eigenlijk wel wat aan het beroep in de Indiana Jones-films?
"Vrij weinig. De passie voor het vak heeft het wel goed. Je moet enorm gemotiveerd zijn, want archeologie betaalt slecht. Indiana Jones is ook echt een alledaagse vent, wat hem zo leuk maakt. Maar verder geven de films een heel ouderwets beeld van archeologie, nog uit een soort koloniale tijd. Vroeger ging het inderdaad meestal om de vondsten en schatten, die vaak ook niet in het land van herkomst in een museum of collectie eindigden. Instortende tempels zoals in de films is misschien wat extreem, maar erfgoed werd en wordt wel bedreigd."
Wat doet een moderne archeoloog anders?
"Context is heilig. Het gaat om het veiligstellen van de geschiedenis, het verhaal. Waar komt een voorwerp vandaan? We kunnen de wereld meer helpen met een accuraat beeld van het verleden, want dan weet je waar we vandaan komen. Tegenwoordig werken archeologen in het buitenland juist veel samen met landelijke overheden en burgers tijdens opgravingen. Het grootste verschil met Indiana Jones is dat een echte archeoloog geen eenling is. Je werkt in een team archeologen met allerlei specialismes. Moderne technologie komt ook van pas, bijvoorbeeld een dronebestuurder die beelden van bovenaf maakt bij een opgraving."
Zit er gevaar aan het beroep?
"Mijn vakgebied is Europa waar het meestal veilig is. Ik neem aan dat er in Oekraïne wel veel wordt gedaan om de kunstschatten uit musea veilig te stellen. Tijdens oorlogen zijn musea en vindplaatsen populaire doelwitten voor plunderaars. Archeologen speelden ook een belangrijke rol tegen ISIS, dat massaal werelderfgoed en kunstwerken verhandelde of vernietigde. Het veiligstellen van historische kunst en bouwwerken kan risicovol zijn."
De tekst gaat door onder de foto
En vinden archeologen nog wel legendarische schatten?
"Haha, dan moet je niet aan magische voorwerpen denken. De context is alles, dus als een vondst de geschiedenis zoals we die kennen herschrijft, is het feest. Bijvoorbeeld als een nieuwe mensachtige wordt ontdekt of als er nieuwe grafheuvels zijn gevonden. Vorig jaar is een Romeins tempelcomplex gevonden in het Gelderse Herwen, met naar schatting 80.000 voorwerpen! Waar ik het meest trots op ben is het Zwaard van Ommerschans: een 3.500 jaar oud reuzenzwaard dat vlakbij Ommen werd gevonden. Het heeft daarna 90 jaar rondgezworven voordat we in Leiden het konden toevoegen aan de nationale collectie. Er zijn er maar zes van op de wereld."
De tekst gaat door onder de video.
Harrison Ford is 80 in de nieuwe Indiana Jones. Werken archeologen dan nog?
"Ik zie geen reden waarom je op je tachtigste moet stoppen als archeoloog. Mijn collega Corrie Bakels is emeritus-professor in de bio-archeologie en van dezelfde leeftijd. Ze is nog heel erg productief en reist de wereld rond. Het gaat om die passie. Dat heeft de nieuwe Indiana Jones dus goed."
Indiana Jones and the Dial of Destiny draait 28 juni in de bioscoop.
Wat anderen nu lezen
Dit is de startvolgorde van de halve finales op het Eurovisie Songfestival 2026
Married at First Sight-kijkers zijn het unaniem eens: 'Zij wil gewoon niks!'
De Staatsloterij Show is terug, maar waar is de spanning? 'Ik zapte nog net niet weg uit pure beleefdheid'
Flinke tegenvaller voor The Voice of Holland: minst bekeken finale ooit
Liefdesexpert trekt aan de bel over nieuw MAFS-onderdeel: 'Benoem die roze olifant in de kamer'
Coaches van The Voice of Holland alweer zin in het nieuwe seizoen: ‘Wil dit nog wel tien jaar doen’
Flikken Maastricht-kijkers lovend over nieuwe partner Angela Schijf: ‘Goede match!’
Hélène Hendriks onthult opmerkelijke ambitie: 'Dít zou ik graag in mijn vrije tijd doen in het ziekenhuis'
The Voice of Holland-kijkers teleurgesteld door vooraf opgenomen finale: 'Waardeloos'
Dít is de winnaar van The Voice of Holland 2026