100 jaar Disney – Een magische eeuw vol ups en downs

Jaren 60 - Oscartopper

Het publiek blijft helaas wispelturig. Sleeping Beauty is de duurste Disney-film op dat moment, maar doet het veel minder goed dan verwacht. Om geld te besparen, worden voor 101 Dalmatians nieuwe technieken gebruikt – zoals een soort kopieermachine - wat de nodige vruchten afwerpt. Mary Poppins, een speelfilm met tekenfilmscènes, is dat jaar de nummer één van de bioscooplijsten. Met dertien nominaties, waarvan vijf worden omgezet in beeldjes, is dit nog steeds de beste Oscar-score ooit voor een Disney-film.

Jaren 70 - Droogte

Walt Disney overlijdt in 1966 en daarmee lijkt tevens de magie te sterven. The Jungle Book is de laatste film waar de meester zelf aan heeft meegewerkt en alle Disney-films van de twintig jaar daarna doen het minder goed aan de kassa. Walts broer Roy overlijdt in 1971 en hun opvolgers zien meer brood in de speelfilms en de pretparken dan in de animatie-afdeling. Honderden tekenaars worden afgedankt en degenen die mogen blijven, moeten vooral goedkoop werk afleveren in plaats van de artistieke hoogstandjes waar ome Walt zo vaak op hamerde. Door het succes van de pretparken komt de studio zelf niet in gevaar, maar de animatietak is een ander verhaal.

De tekst gaat verder onder de afbeelding

Jaren 80 - Terugkomst

Met The Black Cauldron willen ze een nieuw publiek aanspreken en nieuwe tekenaars een kans geven, waaronder een jonge Tim Burton en John Lasseter. Beide worden echter voortijdig de laan uitgestuurd en komen gelukkig goed terecht. De film wordt helaas een flop, die nog niet eens de helft van zijn kosten terugverdient. Het ziet er even naar uit dat de boel moet worden verkocht, maar dat gevaar wordt afgewend door een fikse lening van de bank. Daarmee is de weg vrij voor Disney om terug aan de top te komen. Oliver & Company is de eerste animatiefilm die meer dan honderd miljoen dollar opbrengt en Who Framed Roger Rabbit? laat met een perfecte combinatie van speelfilm en tekenfilm zien dat ze nog steeds vooroplopen op gebied van technische innovatie. Met een opbrengst van meer dan tweehonderd miljoen en twee Oscars, wordt The Little Mermaid gezien als het startschot van de Disney Renaissance.

Jaren 90 - Renaissance

Hoewel inmiddels ook de nodige andere studio’s animatiefilms maken, kan niemand op tegen de kennis, ervaring en internationale naamsbekendheid van Disney. Beauty and the Beast is de eerste animatiefilm met een Oscarnominatie in de categorie Beste Film en de eerste Disney-film met z’n eigen succesvolle Broadway-musical. Drie jaar later wordt The Lion King de meest succesvolle animatiefilm ooit – en werd later verslagen door z’n eigen remake in 2019. Helaas begint het daarna toch weer te rommelen. Studiobaas Jeffrey Katzenberg vertrekt en richt met Steven Spielberg het filmbedrijf Dreamworks op. Disney maakt daarna (daardoor?) een aantal rare sprongen en experimenteert met meer actie en zelfs sciencefiction in Atlantis: The Lost Empire en Treasure Planet. Het publiek vindt er niks aan en heeft nu ook meer keuze in animatiefilms. Het is een teken aan de wand dat niet een Disney-film, maar Dreamworks-productie Shrek de eerste Oscar voor Beste Lange Animatiefilm wint.

De tekst gaat verder onder de afbeelding

Jaren 00 - Pixar

Van alle nieuwe concurrenten op animatiegebied, is Pixar duidelijk de belangrijkste en daar heeft Disney al nauwe banden mee. Toy Story wordt immers geregisseerd door oud-collega John Lasseter en Pixars films worden door Disney gedistribueerd. Pixar is eigenlijk wat Disney (weer) wil zijn, dus het ligt voor de hand om in 2006 de boel in te lijven. Daardoor krijgt Disney niet alleen een aantal nieuwe mensen aan de top maar ook een bak frisse nieuwe tekentalenten op de werkvloer. Zodoende wordt met het succes van Bolt en Princess and the Frog de Disney Revival ingezet.

Jaren 10 - Revival

Winnie the Pooh is de laatste Disney-film die deels met de hand wordt getekend, daarna gaat alles met de computer. Het succes is er niet minder om, want we weten allemaal wat een gigantisch succes Frozen is geworden. Het is de eerste animatiefilm van Disney die meer dan een miljard dollar aan de kassa ophaalt en de eerste Disney-productie die de Oscar wint in de categorie Beste Lange Animatiefilm. Het jaar daarna is het weer een Disney-winnaar, Big Hero 6, en twee jaar later weer eentje, Zootropolis. Het vervolg Frozen 2 wordt de op één na meest succesvolle animatiefilm aller tijden en Frozen krijgt een minstens zo succesvolle theatermusical. Die is nu te zien is in Londen en Hamburg, maar als je even wacht, hoef je er de grens niet voor over. Volgend jaar komt de productie naar het Circustheater in Scheveningen.

De tekst gaat verder onder de afbeelding

Jaren 20 - Eeuwfeest

Disney behoudt zijn positie door met de tijd mee te gaan en meer divers te worden. Raya and the Last Dragon heeft een bijna volledig Aziatische stemmencast, terwijl Encanto zich richt op de Zuid-Amerikaanse cultuur en muziek. Beide films doen het goed, maar opvolger Strange World stelt teleur. Blijkbaar hebben ze nog steeds niet door dat sciencefiction gewoon niet hun ding is. Gelukkig weten we dat Disney altijd wel terug stuitert en het zou ons niet verbazen als de nieuwste productie, Wish, de studio weer de glans geeft die het verdient. Ter ere van het honderd jarige bestaan, geeft deze film antwoord op de vraag “Waar komen de wenssterren vandaan, die we in zo veel Disney-films voorbij zien schieten?” Zodra we de trailer zagen, waren we fan van de pyjama-dragende geit (!) Valentino. De hoofdrol wordt ingesproken en gezongen door Oscarwinnares Ariana DeBose (West Side Story) en de musical is geregisseerd door Chris Buck (Frozen) en Fawn Veerasunthorn (Raya and the Last Dragon). Het ziet er dus naar uit dat ze bij Disney klaar zijn voor de volgende honderd jaar. Gefeliciteerd!

Wish is vanaf 22 november te zien in de bioscoop

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!