Superguide logo

James Cameron noemt Avatar: Fire and Ash meest persoonlijke film ooit - 'We zien een huwelijk afbrokkelen, maar ook een vader zoon-relatie kapotgaan'

Wie had ooit gedacht dat een film over blauwe aliens zou uitgroeien tot een van de grootste reeksen aller tijden? En toch is dat precies wat Avatar werd. Inmiddels staan we aan de vooravond van Avatar: Fire and Ash. Dus reisden we naar Parijs, voor een exclusief gesprek met regisseur James Cameron. "Als iemand het kan, dan is hij het."

Door Merel van Baal
James Cameron en zijn vrouw Suzy Amis Cameron
© Blondet Eliot/ABACA

Het is inmiddels 16 jaar geleden dat regisseur James Cameron (Titanic, Terminator, Aliens) ons met Avatar voor het eerst meenam naar de planeet Pandora, waar de blauwe wezens, de Na’vi, in harmonie met hun natuur leven. Hun grootste bedreiging? De mens, die Pandora wil koloniseren en hun omgeving vernietigt om het kostbare mineraal Unobtainium te winnen - cruciaal voor de energievoorziening op aarde - en tegelijkertijd om een nieuwe thuisbasis te creëren. Het was meteen duidelijk: Cameron wilde ons niet alleen meevoeren naar een magische wereld, maar ook een statement maken over klimaatverandering. En dat bleek een succes, want inmiddels zijn we toe aan film nummer drie: Avatar: Fire and Ash. En dus pakten wij de trein - want ja, ook de pers mag rekening houden met het klimaat - naar Parijs om de iconische regisseur én zijn sterrencast te spreken: Sigourney Weaver, Sam Worthington en Zoë Saldana.

Filmen zonder camera

“Er zijn genoeg mensen die destijds ‘nee’ zeiden tegen Avatar en nu doen ze alsof ze het idee altijd geweldig vonden”, lacht Cameron als hij tegenover ons plaatsneemt. Waarom niet iedereen direct stond te springen voor een nieuwe James Cameron-film? Ten eerste door het klimaat-thema. De studio vroeg hem zelfs of hij niet wat minder ‘hippie-achtig geboomknuffel’ zou willen gebruiken. Absoluut niet, reageerde de regisseur: precies dát was de reden dat hij Avatar wilde maken. Het tweede obstakel was de techniek - die destijds nog helemaal niet bestond. “Ik zei tegen ze: we gaan een film maken zonder filmcamera. Dit wordt een nieuwe vorm van cinema, iets wat nog nooit eerder is gedaan. Ik kreeg tien miljoen dollar om te testen of het überhaupt kon werken. En het werkte. Daarmee hebben we bewezen dat het onmogelijke mogelijk is.”

Sigourney Weaver

Maar er waren ook genoeg mensen die wél direct wilden meewerken aan het nieuwe project van Cameron. Sam Worthington bijvoorbeeld - inmiddels al drie films lang de hoofdrolspeler Jake Sully - had het script niet eens gelezen toen hij wist dat hij mee wilde doen. “Natuurlijk zei ik ja: het is James Cameron. Hij is een van de beste visionaire regisseurs ter wereld, iemand die niet alleen een groot verhaal kan vertellen, maar ook precies weet wat je als acteur nodig hebt. Hij zorgt dat je begrijpt wie je personage is, waarom hij iets doet en welke emoties erachter zitten. Alleen al de kans om met hem te mogen werken, is een geschenk.”

Sigourney Weaver vult aan: “Omdat ik al eerder, in 1986, met James had gewerkt aan Aliens, had ik enorm veel vertrouwen in hem. Maar toen ik het script van de eerste film las, vol vliegende wezens, dacht ik voortdurend: fantastisch, maar hoe ga je dit in hemelsnaam doen? Het leek onmogelijk. Maar als iemand het kan, is hij het. En hij hééft het gedaan.”

De tekst gaat verder onder de trailer van Avatar: Fire and Ash

'Het verbindt mensen'

Avatar bracht in 2009 maar liefst 2,9 miljard (!) dollar op en het vervolg, Avatar: The Way of Water, harkte nog eens 2,3 miljard binnen. Het ‘onmogelijke project’ bleek dus een gigantisch succes. En dus zijn we aangekomen bij de derde film in de serie. Waar de eerste twee zich sterk focusten op klimaat, duikt Cameron in Fire and Ash de diepte in met nieuwe, emotionelere onderwerpen. De Sully-familie - met aan het hoofd Worthington en Zoë Saldana - moest in de vorige film vluchten voor de oorlog tegen de mens. Ze moesten het bekopen met een verschrikkelijk verlies: hun oudste zoon overleed. “Niet alleen de relatie tussen Jake en zijn vrouw Neytiri komt daardoor onder druk te staan, maar ook die tussen Jake en zijn andere zoon. We zien een huwelijk afbrokkelen, maar ook een vader zoon-relatie kapotgaan”, legt Cameron uit. “Familie, relaties, identiteit, plicht, verdriet, rouw… dat zijn universele thema’s waarin iedereen zich kan herkennen. Het verbindt mensen.”

Persoonlijk

Het is de meest persoonlijke Avatar-film tot nu toe voor de regisseur. Waar de eerste films geïnspireerd zijn door zijn liefde voor de natuur en de oceaan, is deze derde film voortgekomen uit zijn eigen ervaringen als vader. “Ik herinner me mijn angstige tienerjaren nog goed, en nu, als vader van vijf, beleef ik die fase opnieuw – maar dan van de andere kant. Iedereen gaat door identiteitscrises en onzekerheden op die leeftijd. Die realistische menselijke conflicten helpt de droomachtige fantasie van zoiets abstracts als Avatar - dat zich afspeelt op een andere planeet - authentiek te maken.”

Ook Zoë Saldana, die matriarch Neytiri speelt, voelt het emotionele verhaal diep: “Verdriet raakt iedereen; geen enkel levend wezen is er immuun voor. Ik heb zelf een ouder verloren toen ik kind was, dus ik kon me sterk identificeren met de film. Verdriet moet je een plek geven zonder dat het je verteert. Deze Avatar-film is emotioneel, soms pijnlijk, maar ook heel helend. Dat maakt het zo bijzonder.”

Zenuwachtig

Ondanks het succes van de Avatar-reeks blijft Cameron voorzichtig over een mogelijke nieuwe bioscoophit. Om groen licht te krijgen voor film vier en vijf, moet Fire and Ash - die maar liefst 400 miljoen dollar kostte - eerst een financieel succes worden. “Natuurlijk ben ik zenuwachtig. Het is gezond om je af te vragen of je opnieuw aansluiting vindt bij het publiek. Je wilt iets relevants zeggen, maar ook een ontsnapping bieden aan het publiek. We hebben er keihard aan gewerkt en gelukkig heeft het tot nu toe voor veel mensen gewerkt. Ik hoop dat het deze keer opnieuw zo zal zijn.”

Avatar: Fire and Ash draait nu in de bioscopen

Wat anderen nu lezen