‘Deze film is een groot risico’ bekent Rifka Lodeizen over rol van moeder met verstandelijke beperking

Rifka Lodeizen heeft al veel interessante rollen op haar naam staan: een rouwende moeder in Tonio, een stoere rechercheur in Sleepers en natuurlijk Astrid Holleeder in de serie Judas. Maar een vrouw met een verstandelijke beperking, dat durfde ze niet aan. Tot nu.

Door Merel van Baal
Rifka Lodeizen in Onder de Blote Hemel
© Gusto Entertainment

Actrice Rifka Lodeizen is inmiddels een ware veteraan, maar toch twijfelde ze over haar rol in de nieuwe dramafilm Onder de Blote Hemel. We volgen de jonge Elvie (Ylse Ringeling), wier moeder Emma (gespeeld door Rifka) een verstandelijke beperking heeft. Ze wonen samen Elvie’s opa op een camping. Wanneer de beschermende grootvader wegvalt, blijkt dat Elvie haar moeder ontgroeit.

Rifka: “Elvie wil niet langer draken tekenen of dansjes doen. Allemaal dingen die ze vroeger samen leuk vonden. Ze raakt geïnteresseerd in jongens, dat soort dingen. Haar wereld wordt een stuk groter, terwijl haar moeder blijft hangen.” Het is een gevoelig onderwerp. Is het wel juist dat mensen met een beperking kinderen opvoeden? Kunnen ze dat wel? Of moet er toch eerder worden ingegrepen? “Het is complex. Je kan ook niet zeggen dat je niet wil dat dit meisje geboren was.”

Huiverig

Rifka had zelf weinig verstand van deze ingewikkelde materie, en was bang dat ze als actrice de plank mis zou slaan. “Ik was best huiverig. Dit moet je wel heel goed vertellen natuurlijk. Je wil niet mensen uit deze doelgroep generaliseren of verkeerd neerzetten.” Regisseuse Lilian Sijbesma wist Rifka uiteindelijk over te halen om tóch mee te spelen in de film. “Dit is haar debuut. Als actrice moet je je wel veilig voelen bij je regisseur als je zo’n rol oppakt. Dus ik ging er sceptisch in. Maar Lilian blies me van tafel.”

Als voorbereiding werkte Rifka drie maanden als vrijwilliger bij een dagbesteding, waar ze veel te weten kwam over mensen met een beperking. “Het is allemaal zo verschillend wat mensen meemaken. Sommigen zitten helemaal in hun eigen wereld en vinden het wel prettig zo. Anderen hebben er meer moeite mee dat ze niet kunnen meedraaien in de maatschappij en hoe er naar hen wordt gekeken.”

Grillige rol

De actrice zet zich namen de stichting Wild Lam in voor acteurs met een verstandelijke beperking. Ze heeft lang nagedacht over de vraag of de hoofdrol niet beter gespeeld kon worden door een actrice met een beperking. Na lang wikken en wegen besloot ze van niet. “De hoofdrol wordt gespeeld door Ylse, een jong meisje zonder acteerervaring. Het is dan wel belangrijk dat ze tegenover iemand staat die wél ervaring heeft. Daarnaast is het ook een erg grillige rol. Het is allemaal erg primair en ongecontroleerd. Dat vereist ervaring en techniek. Dit verhaal had niet verteld kunnen worden door iemand met een beperking, zonder enige acteerervaring.”

Volgens Rifka houdt ze haar hart vast voor de reacties op Onder de Blote Hemel. De actrice is als de dood dat ze op de ‘verkeerde’ manier iemand met een beperking neerzet. “Ik vind het doodeng. Weet je wat het is? Ik sta echt achter de film en het onderwerp. En als mensen zeggen dat het niet klopt of dat ze het niet geloofwaardig vinden, dan kan dat natuurlijk. Dat is prima. Maar deze film is wel een groot risico voor mij.” 

Positieve reacties

De eerste reacties stellen Rifka al een beetje gerust. “We hebben de film laten zien aan mensen die met verstandelijk beperkten werken. Dat waren echt positieve reacties. Wat vooral naar voren kwam, was dat dit echt vaker voorkomt dan je denkt. En er is niet altijd een vangnet zoals de opa in deze film. Het is echt schrijnend dat heel veel kinderen er helemaal alleen voor staan. Er zijn heus wel gevallen dat het goed gaat hoor. Er zijn vangnetten, zoals scholen, familie en consultatiebureaus. Maar helaas niet voor iedereen.”

Onder de Blote Hemel draait vanaf 21 september in de bioscoop.

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!