• BN'ers
  • Beste Zangers
  • TV

‘Jan Smit en ik groeien helemaal dicht na zijn burn-out’

Door Redactie
Jan Smit in de Beste Zangers Kika-special

Een burn-out wens je niemand toe, maar voor Jan Smit (36), deze week te zien in een speciale aflevering van Beste Zangers voor KiKa, lijkt het toch iets bijzonders in gang te hebben gezet. Hij zit lekkerder in zijn vel dan ooit, zeggen intimi. Nadeeltjes zijn er ook: “Jan en ik groeien helemaal dicht.”

Tekst: Nick Dijkman

Zanger, Beste Zangers-presentator, voorzitter van voetbalclub FC Volendam, (stief)vader, echtgenoot van Liza Plat (41), horecaondernemer, Het Bombardement-acteur, realityster in Gewoon Jan Smit en De Zomer Voorbij, topper in hysterieformatie De Toppers, schlagerzanger van gelegenheidstrio Klubbb3, Songfestivaluitbater en -commentator… Misschien nam Jan Smit ook een béétje veel hooi op zijn vork. 24 jaar lang ging het nét goed, maar in 2019 kon de vork het toch echt niet meer aan. Jan kreeg een burn-out voor zijn kiezen.

‘Met beide benen op aarde’

Het roer ging om, zo zeggen intimi: Jan stapte uit de schijnwerpers en keerde terug naar de basis. Ineens at hij tussen de middag weer een warme prak en sprak hij dorpsdialect in plaats van Nederlands, Engels of Duits. “Dat was wel even wat…”, verzucht Jans liedjesschrijver en voormalig BZN-toetsenist Thomas Tol (72), de vader van presentator Kees Tol. “Jan en ik hebben veel met elkaar gesproken in die periode. Ik had hem op een gegeven moment aan de telefoon en net toen ik wat wilde zeggen, onderbrak hij me: ‘Thomas laat mij even tegen je praten’. Jan wilde niet alleen zijn verhaal kwijt, maar ook de dingen vertellen die hij nooit eerder had verteld. Ik ga niet zeggen wat precies, maar het was heel positief en zei iets over onze band. Ik ben blij en trots dat Jan uit zijn donkere periode is teruggekeerd. Hij staat weer met beide benen op aarde.”

Wijntjes en hapjes

Jans rustperiode duurde door de coronapandemie wat langer dan gepland. In die tijd bouwde hij een hechte vriendschap op met buurman John van Baarsen (35). “We lopen de deur bij elkaar plat”, zegt John. “Voor zijn burn-out was Jan een loslopend projectiel dat geen tijd had voor de mensen om zich heen. Door zijn rustperiode en corona zaten we dagelijks bij ons voor het huis in het zonnetje met een bakje koffie. We hebben een gezellige tijd gehad, ook in de lockdown. De ene keer een feestje bij hem, dan bij ons.” De bourgondische inslag van Jan en John heeft ook een nadeel. “Jan en ik zijn qua lichaamsbouw hetzelfde. In de winter groeien we lekker dicht en in de zomer proberen we de kilo’s eraf te knallen. We houden beiden van een lekker wijntje, hapje erbij. We zijn flink aan jojoën. We maken elkaar ook voortdurend belachelijk op dat gebied. Dan sturen we elkaar foto’s, maar bewerken die dusdanig dat onze hoofden nóg dikker lijken. Ik heb dan ook hard gelachen toen Jan laatst met een enorme onderkin in beeld verscheen tijdens een wedstrijd van FC Volendam. Ik zat toen naast hem op de tribune, maar ze zoomden zover in dat ik niet zichtbaar was. Dat was maar goed ook.” 

Prachtig stemmetje

Toen Jan in 1996 nog Jantje was en in het Volendams kinderkoor zong, werd hij ontdekt door BZN-voorman Jan Keizer (73). “Al die kinderen waren aan het spelen, duwen, trekken, lachen. Zoals dat gaat. Jan deed dat niet. Die had met zijn prachtige stemmetje oog voor het publiek. Dat is de reden geweest dat ik hem heb benaderd om een liedje met BZN te zingen.” Dat ‘liedje’ werd grote hit ‘Mama’, een duet met Carola Smit. “We traden toen voor het eerst op met Jan in het Chassé Theater in Breda en je zag dat hij de harten van alle mensen stal. Iedereen was vol lof. ‘Het zou wel heel dom zijn als we niet meer met dat jochie gaan doen’, zeiden we. Daarna zijn we liedjes voor Jan gaan schrijven, waaronder die over zijn oma.”

‘Opsodemieteren, terug naar huis!’

Het opnemen van die liedjes ging echter een stuk minder voortvarend. “We namen de liedjes met Jan op in de studio, maar dat gaat niet met een kind van tien jaar oud. Hij ging op z’n handen staan, holde door de studio… We huurden de studio voor een bepaalde periode, maar kregen de nummers in die tijd niet ingezongen.” Om de nummers niet af te hoeven raffelen, besloot Jan op voorspraak van Arnold Mühren van The Cats een eigen zanginstallatie aan te schaffen en op de zolder van BZN-bassist Jan Tuijp op te gaan nemen. “Maar ook toen was het niet altijd aan abc’tje. Als ik dan een liedje had geschreven en dat voor Jan had ingezongen, gebeurde het wel dat hij niet had geluisterd. Dan kwam hij aan om in te zingen en dan was het: ‘We waren met vriendjes een vlot aan het bouwen op de sloot, dus ik had geen tijd om te luisteren.’ Toen zei ik: ‘Opsodemieteren, terug naar huis. Dat nummer instuderen en dan terugkomen’. Dan kwam hij later terug en kende hij het liedje wel.”

Jantje Shit

Jan Smit veroverde niet alleen ons land, maar maakte ook in Duitsland naam. Toch viel het met de populariteit van Jantje alleszins mee. Bejaarde omaatjes liepen met hem weg, maar het jongere publiek vond zijn repertoire maar niks en noemde hem pesterig ‘Jantje Shit’. Om Jans carrière in Nederland een boost te geven, opperde manager Jaap Buijs dat Jan net als Frans Bauer een realitysoap over zijn leven zou moeten maken. Het bleek een gouden greep. Gewoon, Jan Smit gaf hem de erkenning die hij zocht: Jantje werd Jan en de realitysoap leverde hem in 2005 zelfs de Gouden Televizier-Ring op.

Dat de realityshow zo’n succes werd, was eigenlijk puur toeval, vertelt voormalig AVROTROS-programmadirecteur Gerard Baars (69). “Jaap Buijs had een bandje op mijn bureau gelegd. ‘Hier moet je eens naar kijken.’ Ik dacht: het zal wel. ‘Leg maar neer, ik kijk wel een keer.’ Maar dat was ik helemaal niet van plan, tot ik in nood zat met een gat in de programmering. Toen dacht ik: dat bandje van Jan Smit ligt er nog, misschien kan ik daar wat mee. Tot mijn stomme verbazing keken er 800.000 mensen naar. Toen wist ik: dit is niet zomaar een bandje, hier moeten we meer mee doen: zo is het dus een reality-soap geworden en later is hij ook gaan presenteren. Met als hoogtepunt natuurlijk in 2021 dat Eurovisie Songfestival in Ahoy.” 

Paniek in de tent

In 2014 werd Jan in Denemarken als co-commentator aan ‘mister Songfestival’ Cornald Maas (60) gekoppeld. “Ik weet nog wat Jan zei toen ik hem in Kopenhagen de hand schudde. ‘Cornald, we gaan samen het commentaar doen, dat komt vast goed. Ik zie het zo voor me: jij doet het al jaren, bent de deskundige. Ik vlieg er frank en vrij in. Jij zit op de motor achter het stuur, ik zit in de zijspan en stuur bij.’ Jan is heel betrokken en zorgzaam. Het is nogal van het hard werken, met repetities, briefings, persconferenties, liveshows. Aan het einde van de week wil je weleens een glas wijn. Maar tijdens een van de edities mocht er achter de schermen geen alcohol worden gedronken. Ik zat daar al een week, en had wel een keer trek in een wijntje. Toen heeft Jan in een spaflesje witte wijn mee naar binnen gesmokkeld. We verschillen enorm van karakter. Ik ben druk, Jan rustig. Jan gaat twee minuten voor een liveshow nog uitgebreid met zijn vrouw bellen, of de voetbaltussenstanden checken. Als er een technische storing is, pakt Jan meteen door. Ik denk: shit, nu gaat het mis. Paniek in de tent. Jan gaat dan rustig zitten bellen met de regie en lost het op. Het is ook erg bijzonder hoeveel persoonlijke informatie Jan deelt. Hij zegt nooit: ik ga nu iets zeggen, daar moet je je mond over houden. Hij gaat ervan uit dat je dat doet. Dat vertrouwen geeft hij je. Tot je het beschaamt, dan is het klaar… Hij heeft me weleens verteld: je bent mijn vriend tot het tegendeel bewezen is.” 

Leuk kroegje

Dat Jan trouw is naar de mensen om hem heen, weet geluidsman Donovan Kemper (40) als geen ander. De twee reizen al meer dan twintig jaar lang langs feesttenten en poppodia in ons land. “In het begin van onze samenwerking stuurde Jan mij altijd vooruit naar optredens. ‘Don, we gaan volgende week naar Groningen, hè, dan moeten we wel even een leuk kroegje hebben.’ Ik moest dan speciaal op zoek naar een plek waar we met de hele groep een biertje konden drinken en waar de juiste muziek werd gedraaid. Of, als de muziek niet zijn smaak was, even met de eigenaar checken of we onze eigen muziek in konden pluggen. Jan is helemaal gek van ABBA, John Denver en Julio Iglesias.”

Stoppen op z’n veertigste

Als iemand Jan goed kent, is het manager Aloys Buijs (45), de zoon van wijlen manager Jaap Buijs. “Ik sta er altijd versteld van dat hij nooit zenuwachtig is voor optredens. Zelfs niet als hij het Songfestival moet presenteren of met De Toppers in een volle Johan Cruijff Arena staat. We staan soms voor een optreden nog even met elkaar te praten, waarna Jan op gaat, even later van het podium stapt en verdergaat waar hij voor zijn optreden was gebleven. Ik heb hem één keer zenuwachtig gezien, een jaar of vijftien geleden, toen moest hij parachutespringen op Texel. Onderweg werd hij nerveuzer en nerveuzer. Zo kende ik hem helemaal niet.”

Jaren geleden droomde Jan ervan op zijn veertigste met pensioen te kunnen gaan. “Maar nu we zijn schema hebben aangepast en hij het iets rustiger aan doet, heeft hij zoiets: dit hou ik eenvoudig vol tot weet ik welke leeftijd. Dus we gaan Jan nog lang op het podium zien, hij stopt echt niet op zijn veertigste.”

Je ziet de Beste Zangers Kika Special op 8 december bij NPO1, vanaf 20.30 uur. In de special zien we verschillende favorieten uit de voorgaande seizoenen, waaronder Jaap Reesema, Tabitha en Henk Poort.

Dit verhaal verscheen eerder in Veronica Superguide. Nooit meer iets missen? Sluit dan snel een voordelig abonnement af!